Een gedicht voor een collega
Je trekt een lootje en daar staat een naam op van iemand met wie je alleen bij de koffieautomaat praat. Of misschien nog minder. Toch moet er een gedicht komen, en het moet op kantoor kunnen. Dat klinkt lastiger dan het is. Een collega kent je ook niet door en door, dus het gedicht hoeft ook niet diep te gaan. Het moet vooral warm, licht en herkenbaar zijn.
Begin met observeren
Je weet meer dan je denkt. Neem een week de tijd om te letten op wat deze collega doet. Waar zit de persoon, wat staat er op het bureau, wat wordt er gedronken en gegeten, welke woorden komen steeds terug in vergaderingen? Schrijf drie of vier dingen op. Meer heb je niet nodig.
Vraag verder gerust rond bij mensen die de collega beter kennen, maar doe dat luchtig. Een vraag als "waar is Mark eigenlijk fan van?" valt niet op. Je hoeft geen geheimen te achterhalen. Je wilt alleen de onderwerpen weten waar iemand zelf vrolijk van wordt.
Veilige onderwerpen
Op kantoor werken de volgende thema's bijna altijd:
- Koffie, thee en lunchgewoontes. Iedereen heeft er een vaste routine.
- Het bureau: de planten, de mok, het kussen op de stoel, de orde of de chaos.
- Typische werkwoorden en uitdrukkingen, bijvoorbeeld iemand die altijd "even kort bellen" zegt.
- Hobby's die de collega zelf deelt: een marathon, een band, een moestuin.
- De afdeling of het team als gezamenlijke grap, zoals de printer die al jaren dwarsligt.
- Het weer, de reistijd, de trein. Iedereen herkent het en niemand voelt zich aangevallen.
Een voorbeeld, gebouwd op alleen koffie en een stroeve printer:
Mark drinkt koffie van acht tot vijf, het is zijn trouwste tijdverdrijf. De printer weigert, maar Mark weet raad, hij tikt hem even aan, en het gaat.
Er staat niets in dat de persoon blootgeeft. Elke regel kan door de hele afdeling worden gehoord.
Wat je op kantoor beter laat
De grens ligt op het werk strakker dan thuis. Vermijd:
- Prestaties, beoordelingen, salaris en promoties. Zelfs een grap erover kan pijn doen.
- Fouten die echte gevolgen hadden, zoals een verloren klant of een mislukt project.
- Het privéleven: relaties, kinderen, gezondheid, geld, uiterlijk.
- Spanning tussen collega's, ook als iedereen ervan weet.
- Anderen noemen in een gedicht dat voor één persoon is bedoeld. Dat zorgt voor ongemak.
- Alles wat je niet hardop zou zeggen als de leidinggevende meeluisterde.
Een goede toets is de vraag: zou ik dit vertellen in een vergadering met iedereen erbij? Zo niet, dan hoort het niet in het gedicht. Meer over zachtere vormen van plagen staat in plagen zonder kwetsen.
Houd het kort
Bij een collega past een kort gedicht beter. Twee tot drie strofes van vier regels is genoeg. Het wordt vaak voorgelezen in een pauze of aan het einde van een bijeenkomst, en niemand wil dan vijf minuten luisteren. Schrijf liever twee scherpe strofes dan vier uitgesponnen strofes.
Gebruik gepaard rijm. Het is het eenvoudigst voor te lezen, ook als je zenuwachtig bent of de ruimte rumoerig is. Een overzicht van de schema's staat in rijmschema's.
Het gedicht als introductie
Een goed collegagedicht hoeft niet alleen te plagen, het kan ook een kleine kennismaking zijn. Zeg in de slotstrofe iets waaruit blijkt dat je de persoon waardeert, ook al ken je hem niet goed. Denk aan: altijd de eerste die helpt, altijd een vrolijke groet, altijd geduld met vragen. Dat is waar je een collega echt mee verrast, want het laat zien dat iemand het gezien heeft.
Praktische punten
- Teken af als Sint en Piet, zodat je anoniem blijft. Dat maakt het spelletje leuker.
- Print het netjes op wat steviger papier.
- Check van tevoren of het gedicht wordt voorgelezen of dat de ontvanger het zelf leest. Een stil gelezen gedicht kan iets persoonlijker zijn.
- Lees het hardop voor aan jezelf. Als je ergens struikelt, struikelt de voorlezer ook.
Kom je er niet uit, begin dan in het schrijfatelier met vier zinnen over de koffie, de bureauplant en de agenda van je collega. Meer is niet nodig om een eerste couplet te maken.