Tips

Een Sinterklaasgedicht voor kinderen

Een kind luistert anders naar een gedicht dan een volwassene. Het let niet op slimme woordspelingen, maar op klank, ritme en op de vraag: gaat dit over mij? Als je dat weet, is schrijven voor kinderen eigenlijk makkelijker dan schrijven voor grote mensen. Je hoeft alleen minder te willen.

Korte regels en simpele woorden

Houd regels onder de acht lettergrepen. Een kind van vier tot zeven jaar onthoudt een regel als hij in één adem uit te spreken is. Gebruik woorden die het kind zelf al zegt: fiets, schoen, wortel, paard, taart, nieuwe jas. Vermijd woorden die uitleg nodig hebben, zoals "bescheiden", "ontegenzeggelijk" of "gedurende". Zet het belangrijkste woord achteraan de regel, want daar landt het rijm en daar blijft het hangen.

Vermijd ook vragen en ontkenningen. Een kind snapt "je hebt vandaag geholpen" sneller dan "je bent niet vergeten om te helpen".

Een ritme om op te klappen

Voorlezen werkt bij kinderen het best als het ritme bijna een liedje is. Probeer het gedicht te klappen op de lettergrepen. Als je gelijkmatig kunt klappen zonder te haperen, werkt het. Houd daarom elke regel in hetzelfde aantal tellen en laat het rijm op een klap vallen.

Tim, jij bent lief en jij bent groot,
je helpt je zusje met haar brood.
Daarom zit er wat in je schoen,
dat is wat de Sint voor jou wil doen.

Klap eens mee op "Tim, jij bent lief en jij bent groot". Je krijgt vier gelijke klappen en een natuurlijk einde bij "groot". Zo hoort het. In de volgende regels volgt hetzelfde patroon, waardoor het kind al weet hoe de regel gaat voordat jij hem uitgesproken hebt. Dat is precies wat kinderen prettig vinden.

Schrijf over wat het kind zelf heeft gedaan

Kinderen willen gezien worden. Een gedicht dat zegt dat je goed hebt geholpen, een tekening hebt gemaakt of dapper bent geweest, werkt beter dan een gedicht dat grappig is op kosten van het kind. Kies twee of drie dingen uit de afgelopen weken en maak daar couplets van:

• Iets wat het kind heeft geleerd: fietsen, zwemmen, een veter strikken.
• Iets wat het kind heeft geholpen: tafel dekken, broertje troosten.
• Iets wat het kind graag doet: tekenen, bouwen, rennen, dieren verzorgen.

Een beetje plagen kan, maar houd het zacht en herkenbaar. De klassieker is de lievelingskleur, het vaste knuffeldier of het eten dat altijd op moet. Vermijd alles waar een kind zich voor kan schamen, zoals plassen, huilen, angst of schoolcijfers. Wat kinderen als plagen ervaren, is dikwijls een stuk heftiger dan wat je als volwassene bedoelt. Meer daarover staat in plagen zonder kwetsen.

De magie van Sint intact houden

Het gedicht is het verhaal van de Sint, dus schrijf alsof hij het zelf heeft bedacht. Dat betekent een paar dingen:

• Laat de Sint dingen weten. Hij heeft het grote boek, hij heeft gezien, hij heeft gehoord. Zeg niet "mama heeft verteld".
• Noem geen winkels, geen prijzen, geen bestelling. Cadeaus komen van de Sint, ze worden niet gekocht.
• Laat het paard, de schoen, de wortel en de pakjesboot een rol spelen. Kinderen houden van vaste elementen.
• Gebruik de naam van het kind, liefst twee keer, zodat het zich echt aangesproken voelt.
• Teken af als de Sint en zijn Piet, niet als ouders of opa.

Als het kind al groter is en gaat twijfelen, mag het gedicht een knipoog bevatten, bijvoorbeeld door te zeggen dat de Sint soms hulp nodig heeft. Hou dat voorzichtig. Het kind mag zelf beslissen wanneer het genoeg weet.

Lengte

Hoe jonger het kind, hoe korter het gedicht. Reken op één strofe van vier regels per jaar leeftijd tot een maximum van vier strofes. Een kind van drie heeft genoeg aan één strofe. Een kind van zeven kan vier strofes aan, mits het ritme klopt en er een verrassing in zit. Schrijf liever twee strofes die goed voor te lezen zijn dan vijf strofes waarbij het kind afhaakt.

Lees het voor aan een kind

De beste test is een proefles. Lees het gedicht aan een kind dat niet de ontvanger is. Kijk of het blijft luisteren, of het lacht op de goede momenten en of het de rijmwoorden kan raden voordat je ze uitspreekt. Als het kind het rijmwoord kan voorspellen, werkt het ritme.

Wil je hulp bij rijmwoorden die kinderen kennen, gebruik dan het rijmwoordenboek en kies alleen woorden die je kind zelf in de mond neemt. En voor het hele proces van blad tot gedicht, zie het stappenplan.

Naar het schrijfatelier